.........................................................................................................................................
· Artigos de opinión · Artigos de análisis político · Arquivo·
.........................................................................................................................................

Le Corbusier en Clichy

Miguel-Anxo Murado

DÍAS tranquilos en Clichy. Así titulaba Henry Miller o seu libro sobre a felicidade de vivir nas aforas de París. Claro que aquel Clichy non era este das noticias destes días, o Clichy dos disturbios e a violencia. Todo menos tranquilos son os días de Clichy-sous-bois, o banlieu, onde os netos da inmigración despachan a súa furia adolescente cos autobuses, coas escolas, cos bombeiros… Algúns din que porque son os símbolos do Estado. Quizais a cousa sexa menos sofisticada: Como os coches, simplemente, é o que está máis a man.

Como cada vez que hai unha catástrofe, os profetas (sociólogos, psicólogos, arquitectos e urbanistas) toman as tribunas. Hai que facer algo, din, por mellorar as condicións de vida nestes barrios marxinais da periferia das grandes cidades. E levan razón. Pero o observador fatalista (eu, quizais) non pode evitar lembrar que estes barrios terribles foron xa, no seu momento, o resultado doutro intento de mellorar as condicións de vida na periferia das grandes cidades. Eses banlieus creáranse precisamente como unha resposta socialmente sensible ó problema da escaseza e o prezo da vivenda na Francia dos anos cincuenta, á que acudían non só centos de miles de inmigrantes africanos senón tamén o millón de “Pied noirs” repatriados de Alxeria. Foron a obra, xustamente, dos sociólogos, dos psicólogos, os arquitectos e urbanistas de entón.

Por exemplo, reinaba daquela en arquitectura o reverenciado Le Corbusier, unha especie de Mao suízo do urbanismo que cría que o ángulo recto contiña o secreto da felicidade social. Coa complicidade dos gobernos, Le Corbusier e os seus seguidores encheron o mundo de pesadelos como Brasilia, un escalofriante deserto urbán que a selva vai devorando piadosamente cada ano. Proliferou seu estilo de casas sobre pilotes de formigón, de aspecto uniforme, superpoboadas de apartamentos e ascensores avariados,. Estendeuse por todo o mundo, desde Kishasa ata a Avenida de Ramón Ferreiro en Lugo, como un decorado de obra existencialista.

Como todos os pensadores totalitarios, Le Corbusier soñaba cun mundo inhumano, paranoicamente regulamentado, felizmente impersoal. O resultado é Clichy, un lugar que, independentemente dos disturbios, de repente, descubrimos como o inferno que é, que sempre foi. Quen sabe se xusto antes de que os nosos profetas inventen outro novo.