.........................................................................................................................................
· Artigos de opinión · Artigos de análisis político · Arquivo·
.........................................................................................................................................

A Dama

Miguel-Anxo Murado

Os ilicitanos póñense furiosos cando lles dis que a Dama de Elche é unha falsificación do XIX. E non hai para tanto, porque iso é xustamente o que ten de interesante. Que unha obra de arte chegue ós museos non é un mérito. Mérito o dese solitario escultor catalán (unha teoría apunta ó taller Pallàs i Puig) que conseguiu labrar unha peza non só moi fermosa senón tamén moi antiga, o que é máis difícil aínda.

Agora a Dama regresa a Elche para unha exposición de seis meses, que é como se volvese á aldea de vacacións, e o asunto dá para o xénero da fotografía política (Carmen Calvo, que non vai estar en Elche, conseguiu que convertésemos en noticia a embalaxe!). Pero segue vixente o tabú. Ninguén menciona sequera a polémica que sempre rodeou a peza. E isto non está ben, porque foi precisamente esa polémica o que a fixo famosa. Como no caso da Dama das Camelias, a súa contemporánea, era xusto esa reputación dubidosa a que excitaba ós homes e ós arqueólogos. As estrañas circunstancias do seu descubrimento, cando pasaba por alí o gran especialista da época M. Paris, o sospeitoso bo estado de conservación, a falta de oxidación, a estética claramente moderna… As dúbidas eran moitas, e téñenas exposto con detalle Nicolini, Ramírez Domínguez e Moffit (El caso de la Dama de Elche. Crónica de una leyenda, 1995), pero non importou: a peza era fermosa, e única. E isto abondou para que, igual que Margarita Gautier, a ilicitana de pedra vivise a efémera fama de París, nun recuncho do Louvre onde os connoisseurs a ían ver para opinar.

Seguramente houbese caído no esquecemento de non ser pola Guerra. Franco necesitaba desesperadamente Historia para enganar a fame, e a Dama volveu en 1941, brazo en alto (Franco cambioulla a Petain por outros cromos). A partir de entón, a Dama foi o equivalente pre-indoeuropeo de Raquel Meyer: o símbolo da raza que pregoaba a idea de España desde as caixas dos mistos, os selos de correos e os billetes de peseta. Ata que nos anos setenta apareceu unha rival, a Dama de Baza, esta si nunha escavación seria. E os arqueólogos tusiron nerviosamente porque non se parecían en nada. Foi como cando a unha folclórica lle sae outra máis nova e máis guapa, só que aquí era máis fea e máis vella e ese era o problema. Desde entón, a de Elche levaba unha vida discreta. Gustoume vela estes días. Prodúceme a tenrura das vellas actrices retiradas.